تاریخ تکواندو

تکواندوی نوین بنیان‌گذار واحدی ندارد که همگان او را به رسمیت بشناسند. این هنر از چند مدرسه کره‌ای به نام کوان پدید آمد و بعدها به سازمان‌های بین‌المللی جداگانه تقسیم شد. تاریخ‌ها و نقش‌ها در بعضی جاها محل اختلاف است و این مقاله در جاهایی که اهمیت دارد این را می‌گوید.

پیش از ۱۹۴۵ #

شیوه‌های رزمی قدیمی‌تر کره‌ای مانند تکیون (taekkyeon) پیش از تکواندوی نوین وجود داشتند.^[1] کره تا ۱۹۴۵ زیر سلطه ژاپن بود و چند تن از کسانی که بعدها کوان بنیان گذاشتند، کاراته یا جودوی ژاپنی، هنرهای رزمی چینی یا تکیون آموخته بودند. از جمله لی وون‌کوک، هوانگ کی، رو بیونگ‌جیک و چون سانگ‌سوپ.^[2]^[4]^[5]

کوان‌ها (۱۹۴۴ تا ۱۹۵۶) #

پس از آزادی ۱۹۴۵، مربیان مدارسی گشودند که پیشینه‌های آموزشی گوناگونشان را درهم می‌آمیخت. پنج کوان که معمولاً «پنج کوان اصلی» نامیده می‌شوند در میانه دهه ۱۹۴۰ آغاز به کار کردند: چونگ دو کوان، سونگ مو کوان، مو دوک کوان، جی دو کوان و چانگ مو کوان. پس از جنگ کره چهار کوان دیگر آمدند: هان مو کوان، کانگ دوک وون، جونگ دو کوان و او دو کوان و روی هم نُه کوان شدند.^[1] تاریخ‌های تأسیس بسته به منبع فرق می‌کند.

کوان	گروه	بنیان‌گذار	تأسیس	خاستگاه
سونگ مو کوان	پنج کوان اصلی	رو بیونگ‌جیک	۲۰ مارس ۱۹۴۴، کائه‌سونگ (در برخی تاریخ‌ها ۱۹۴۶)^[2]
چونگ دو کوان	پنج کوان اصلی	لی وون‌کوک	۱۹۴۴ (محل اختلاف)^[2]
مو دوک کوان	پنج کوان اصلی	هوانگ کی	۱۹۴۵^[2]
چانگ مو کوان	پنج کوان اصلی	یون بیونگ‌این	۱۹۴۶، در باشگاه کوون بوپ وابسته به YMCA^[2]
جی دو کوان	پنج کوان اصلی	چون سانگ‌سوپ	۱۹۴۶، به‌عنوان باشگاه کونگ سو دو (۳ مارس یا ۳ مه)^[2]
هان مو کوان	چهار کوان بعدی	لی کیو‌یون	اوت ۱۹۵۴ یا اوت ۱۹۵۶^[2]^[10]	در بیشتر تاریخ‌ها شاخه‌ای از جی دو کوان
کانگ دوک وون	چهار کوان بعدی	هونگ جونگ‌پیو و پارک چول‌هی	۱۹۵۳، ۱۹۵۴ یا ۱۹۵۶^[2]^[10]	در بیشتر تاریخ‌ها شاخه‌ای از چانگ مو کوان
جونگ دو کوان	چهار کوان بعدی	لی یونگ‌وو	۱۹۵۴ یا ۱۹۵۶^[2]^[10]	شاخه‌ای از چونگ دو کوان
او دو کوان	چهار کوان بعدی	چوی هونگ‌هی و نام تهه‌هی	میانه دهه ۱۹۵۰ (۱۹۵۵ در برخی روایت‌ها)^[2]	در درون ارتش کره بنیان نهاده شد

انتخاب نام (۱۹۵۵ تا ۱۹۶۵) #

روایت‌ها درباره چگونگی انتخاب نام تکواندو با هم فرق دارند:

ITF می‌گوید هیئتی از سیاستمداران، نظامیان و بازرگانان، تاریخ‌پژوهان و مربیان نام تکوان‌دو را در ۱۱ آوریل ۱۹۵۵ با تأیید رئیس‌جمهور سینگمان ری تصویب کرد.^[3]
رهبران کوان‌ها در ۱۹۵۵ بحث درباره هنری یکپارچه را آغاز کردند و چوی هونگ‌هی از این نام دفاع می‌کرد؛ انجمن تکواندوی کره هنگام تأسیس در ۱۹۵۹ آن را پذیرفت.^[1]
این نام در ۵ اوت ۱۹۶۵ زیر نظر انجمن تکواندوی کره رسمی شد.^[4]

کانگ وون‌سیک و لی کیونگ‌میونگ از یک انحراف سخن می‌گویند. انجمن تکواندوی کره در ۱۹۵۹ تأسیس شد و نام تکواندو را پذیرفت، اما کنفرانسی برای یکپارچگی در سپتامبر ۱۹۶۱ آن را به تهسودو تغییر داد. سپس مراسم اعلامیه یکپارچگی در ۱۸ مارس ۱۹۶۵ برگزار شد که هوانگ کی روز بعد آن را باطل اعلام کرد، و چوی هونگ‌هی بعدها نام را دوباره به تکواندو برگرداند.^[10]

سازمان‌های جداشونده (۱۹۶۶ تا ۱۹۷۳) #

۲۲ مارس ۱۹۶۶: چوی هونگ‌هی فدراسیون بین‌المللی تکوان‌دو (ITF) را در سئول بنیان گذاشت.^[7]
۱۹۷۲: چوی به کانادا تبعید شد.^[9] سالن مرکزی آموزش انجمن تکواندوی کره در سئول گشوده شد و در ۶ فوریه ۱۹۷۳ رسماً کوکیوون نام گرفت.^[8]
۲۸ مه ۱۹۷۳: فدراسیون جهانی تکواندو در نشست افتتاحیه‌ای در کوکیوون با ۳۵ نماینده تأسیس شد.^[6]

شناسایی المپیکی و رشد (۱۹۸۰ تا امروز) #

کمیته بین‌المللی المپیک در ۱۷ ژوئیه ۱۹۸۰ فدراسیون جهانی تکواندو را به رسمیت شناخت. تکواندو در بازی‌های ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲ رشته نمایشی بود و در بازی‌های سیدنی ۲۰۰۰ رشته رسمی مدال‌دار شد. این فدراسیون در ژوئن ۲۰۱۷ به تکواندوی جهانی تغییر نام داد.^[6] تکواندو در المپیک را ببینید.

ITF پس از ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ به گروه‌های جداگانه‌ای تقسیم شد که معمولاً ITF-وین، ITF-لهستان و ITF-بریتانیا نامیده می‌شوند.^[7]

گاه‌شمار #

سال	رویداد
۱۹۴۴	تأسیس سونگ مو کوان (۲۰ مارس) و چونگ دو کوان (سپتامبر)^[2]
۱۹۴۵	تأسیس مو دوک کوان^[2]
۱۹۴۶	چانگ مو کوان و جی دو کوان آغاز خود را به این سال می‌رسانند^[2]
۱۹۵۳ تا ۱۹۵۶	چهار کوان بعدی گشوده می‌شوند: هان مو کوان، کانگ دوک وون، جونگ دو کوان و او دو کوان؛ منابع درباره سال دقیق اختلاف دارند^[2]^[10]
۱۹۵۵	۱۱ آوریل: نام تکوان‌دو تصویب می‌شود (روایت ITF)^[3]
۱۹۵۹	انجمن تکواندوی کره تأسیس و کوان‌ها بر نام تکواندو توافق می‌کنند (کانگ و لی از شش کوان در نشست بنیان‌گذاری نام می‌برند)^[1]^[10]
۱۹۶۱	کنفرانس یکپارچگی نام هنر را به تهسودو تغییر می‌دهد، ۱۴ سپتامبر^[10]
۱۹۶۵	نام زیر نظر انجمن تکواندوی کره رسمی می‌شود، ۵ اوت^[4]
۱۹۶۶	تأسیس ITF، ۲۲ مارس^[7]
۱۹۷۲	چوی هونگ‌هی در تبعید در کانادا؛ سالن مرکزی آموزش انجمن تکواندوی کره گشوده می‌شود^[8]^[9]
۱۹۷۳	نام‌گذاری کوکیوون، ۶ فوریه؛ تأسیس فدراسیون جهانی تکواندو، ۲۸ مه^[6]^[8]
۱۹۸۰	IOC فدراسیون جهانی تکواندو را به رسمیت می‌شناسد، ۱۷ ژوئیه^[6]
۱۹۸۸ و ۱۹۹۲	رشته نمایشی المپیک^[1]
۲۰۰۰	رشته رسمی مدال‌دار المپیک^[1]
۲۰۱۷	فدراسیون جهانی تکواندو به تکواندوی جهانی تغییر نام می‌دهد^[6]